Học ESG được là một trong những con đường thăng tiến nhanh chóng trong tương lai bởi đây là một trong những kỹ năng được các ngân hàng, quỹ đầu tư và doanh nghiệp ngày càng coi trọng trong bối cảnh tài chính bền vững phát triển mạnh. Không chỉ giúp nhân sự tài chính cập nhật các tiêu chuẩn mới về đầu tư, quản trị rủi ro và báo cáo doanh nghiệp, chứng chỉ ESG còn tạo lợi thế cạnh tranh khi tuyển dụng, mở rộng cơ hội nghề nghiệp và nâng cao khả năng thăng tiến.
Vậy ESG là gì, vì sao chứng chỉ này ngày càng có giá trị và đâu là những chương trình đào tạo ESG uy tín hiện nay? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Cần xây dựng nền tảng chuyên môn vững chắc
Để theo đuổi sự nghiệp chuyên viên ESG, bạn cần bắt đầu từ kiến thức chuyên môn. Đây là nền tảng giúp bạn tạo dựng uy tín với nhà tuyển dụng và xử lý tốt các công việc liên quan đến báo cáo, quản lý hay xây dựng chiến lược phát triển bền vững.
Một trong những kiến thức quan trọng nhất là hạch toán khí nhà kính (GHG Accounting). Đây là phương pháp doanh nghiệp sử dụng để đo lường, kiểm kê và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính theo các tiêu chuẩn quốc tế. Hầu hết các tập đoàn đa quốc gia đều kỳ vọng chuyên viên ESG hiểu và áp dụng thành thạo các nguyên tắc này.
Theo GHG Protocol, một báo cáo ESG đáng tin cậy cần tuân thủ 5 nguyên tắc cốt lõi:
- Tính liên quan (Relevance): Báo cáo phải phản ánh đúng đặc điểm hoạt động và các nguồn phát thải của doanh nghiệp.
- Tính đầy đủ (Completeness): Bao quát toàn bộ các nguồn phát thải quan trọng, tránh bỏ sót dữ liệu.
- Tính nhất quán (Consistency): Phương pháp tính toán được áp dụng thống nhất qua các kỳ báo cáo để có thể so sánh kết quả.
- Tính minh bạch (Transparency): Các giả định, phương pháp và nguồn dữ liệu cần được trình bày rõ ràng.
- Tính chính xác (Accuracy): Dữ liệu phải đủ tin cậy để phục vụ việc ra quyết định và hạn chế tối đa sai số.
Bên cạnh đó, bạn cũng cần hiểu rõ Scope 1, Scope 2 và Scope 3 – ba nhóm phát thải được sử dụng trong hầu hết các báo cáo ESG hiện nay. Đây không chỉ là những khái niệm cơ bản mà còn là kiến thức được các nhà tuyển dụng thường xuyên kiểm tra khi tuyển dụng nhân sự ESG.
Ở các tập đoàn đa quốc gia, việc xác định chỉ số esg thường phức tạp hơn nhiều. Doanh nghiệp có thể sở hữu nhiều công ty thành viên, vận hành tại nhiều quốc gia và làm việc với hàng nghìn nhà cung cấp trong chuỗi giá trị. Vì vậy, những người biết cách xác định ranh giới báo cáo, phân tích chuỗi cung ứng và nhận diện các nguồn phát thải lớn sẽ có lợi thế rõ rệt khi làm việc trong môi trường này.
Ngoài kiến thức nền tảng, việc sở hữu các chứng chỉ chuyên môn về ESG cũng giúp bạn nổi bật hơn trong mắt nhà tuyển dụng. Các khóa học về kiểm kê khí nhà kính, phát thải carbon hay tài chính bền vững không chỉ bổ sung kiến thức mà còn cho thấy bạn nghiêm túc với con đường phát triển trong lĩnh vực này.
Nếu mới bắt đầu, bạn có thể đặt mục tiêu hoàn thành một số chứng chỉ phù hợp trong khoảng 3-6 tháng, sau đó tập trung ứng tuyển vào các vị trí ESG dành cho người mới. Đây là lộ trình thực tế được nhiều chuyên gia khuyến nghị, bởi các doanh nghiệp hiện nay đang cần những nhân sự có thể nhanh chóng làm quen với các khuôn khổ báo cáo như CSRD hay các tiêu chuẩn của ISSB.
Học ESG ở đâu?
Nếu chưa biết Học ESG ở đâu, bạn nên lựa chọn một chương trình đào tạo có lộ trình rõ ràng và bám sát nhu cầu tuyển dụng thực tế. Thay vì học dàn trải, hãy ưu tiên các khóa học giúp bạn hiểu từ kiến thức nền tảng đến cách áp dụng ESG ở Việt Nam.
Tại School of Management (SOM), bạn có thể tham khảo hai chương trình phù hợp với từng mục tiêu:
- Khóa học ngắn hạn về ESG: Dành cho người mới bắt đầu, cung cấp kiến thức tổng quan về ESG, các tiêu chuẩn phổ biến, báo cáo phát triển bền vững và xu hướng triển khai ESG trong doanh nghiệp.
- Khóa học thạc sỹ chuyên sâu về ESG: Dành cho những người muốn phát triển chuyên sâu, tập trung vào xây dựng chiến lược ESG, kiểm kê khí nhà kính, báo cáo ESG và các quy định quốc tế như CSRD, ISSB hay GHG Protocol.
Việc đầu tư vào một chương trình đào tạo ESG tại Việt Nam theo quy chuẩn quốc tế không chỉ giúp bạn xây dựng nền tảng chuyên môn mà còn tăng lợi thế cạnh tranh khi ứng tuyển vào các vị trí ESG tại doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Có thể bạn quan tâm:
2. Phát triển tư duy chiến lược trong kinh doanh
Kiến thức chuyên môn là nền tảng để làm chuyên viên ESG, nhưng để phát triển lên các vị trí quản lý, bạn cần hiểu cách doanh nghiệp vận hành và đưa ra quyết định. Thay vì chỉ tập trung vào báo cáo hay các chỉ số phát triển bền vững, chuyên gia ESG cần biết cách biến các chỉ số ESG thành giá trị thực cho doanh nghiệp thông qua chiến lược và hoạt động kinh doanh.
Để làm được điều đó, bạn cần:
- Hiểu tác động của ESG đến hoạt động kinh doanh, bao gồm đầu tư, quản trị rủi ro, lợi thế cạnh tranh và giá trị doanh nghiệp.
- Biết phân tích dữ liệu ESG dưới góc nhìn tài chính, từ ảnh hưởng đến doanh thu, chi phí cho đến uy tín thương hiệu và niềm tin của nhà đầu tư.
- Thành thạo xây dựng mục tiêu phát thải theo Science-Based Targets (SBT), giúp doanh nghiệp xây dựng lộ trình Net Zero phù hợp với tiêu chuẩn của SBTi.
- Có khả năng tham gia hoạch định chiến lược, thay vì chỉ lập báo cáo, chẳng hạn xây dựng kế hoạch giảm phát thải nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu tăng trưởng.
- Giao tiếp bằng “ngôn ngữ kinh doanh”, phối hợp với các phòng ban và trình bày các sáng kiến ESG theo góc nhìn mà ban lãnh đạo có thể đánh giá và ra quyết định.
Đây cũng là yếu tố tạo nên sự khác biệt giữa một nhân sự ESG chỉ đáp ứng yêu cầu công việc và một người có tiềm năng phát triển lên các vị trí quản lý hoặc lãnh đạo.
3. Lựa chọn chiến lược để bắt đầu sự nghiệp ESG
Nếu bạn đang làm việc trong một lĩnh vực khác và muốn chuyển sang ESG, đừng nghĩ rằng mình phải bắt đầu lại từ con số 0. Trên thực tế, nhiều kỹ năng và kinh nghiệm trong các công việc hiện tại hoàn toàn có thể chuyển đổi sang lĩnh vực này.
Ví dụ, nếu từng phụ trách quản lý dự án, làm việc với các bên liên quan (stakeholders), quản lý rủi ro hay tuân thủ quy định (compliance), bạn đã sở hữu những năng lực mà các vị trí ESG rất coi trọng. Điều quan trọng là biết cách trình bày những kinh nghiệm đó dưới góc nhìn phát triển bền vững, thay vì chỉ liệt kê nhiệm vụ đã làm.
Bên cạnh việc cập nhật CV, hãy đầu tư cho hồ sơ LinkedIn hoặc các nền tảng nghề nghiệp khác. Đừng chỉ ghi chức danh công việc, hãy thể hiện rõ sự quan tâm đến ESG thông qua các chứng chỉ, dự án, khóa học hoặc những nội dung bạn chia sẻ. Điều này giúp nhà tuyển dụng dễ dàng nhận thấy định hướng nghề nghiệp của bạn.
Mạng lưới quan hệ cũng đóng vai trò quan trọng trong ngành ESG. Đây vẫn là một cộng đồng khá gắn kết, và nhiều vị trí, đặc biệt là cấp quản lý, thường được tuyển thông qua giới thiệu trước khi xuất hiện trên các trang tuyển dụng.
Vì vậy, hãy chủ động tham gia các hội thảo, sự kiện chuyên ngành, kết nối với các chuyên viên ESG trên LinkedIn hoặc tham gia các cộng đồng về phát triển bền vững. Không chỉ giúp mở rộng cơ hội việc làm, những kết nối này còn mang đến góc nhìn thực tế về ngành và giúp bạn cập nhật xu hướng mới nhanh hơn.
Nếu chưa có kinh nghiệm trực tiếp về ESG, hãy bắt đầu ngay trong chính doanh nghiệp mình đang làm việc. Bạn có thể đề xuất tham gia các dự án liên quan đến giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, quản lý chất thải hay xây dựng báo cáo phát triển bền vững. Đây là cách ít rủi ro nhưng rất hiệu quả để tích lũy kinh nghiệm thực tế và xây dựng hồ sơ nghề nghiệp.
Đối với nhiều chuyên gia, con đường phát triển trong ESG thường bắt đầu từ các công việc như báo cáo ESG, kiểm kê khí nhà kính hoặc phân tích chuỗi giá trị. Sau khi tích lũy đủ kinh nghiệm và hiểu sâu về hoạt động doanh nghiệp, họ mới dần đảm nhận các vai trò quản lý và hướng tới vị trí Chief Sustainability Officer (CSO).
4. Hiểu rõ các vị trí công việc trong lĩnh vực ESG
Nhắc đến ESG, nhiều người thường nghĩ ngay đến vị trí Sustainability Manager (Quản lý phát triển bền vững). Tuy nhiên, thực tế, lĩnh vực này có rất nhiều hướng đi khác nhau, trải dài từ phân tích dữ liệu, báo cáo, tư vấn đến xây dựng chiến lược phát triển bền vững. Tùy vào chuyên môn và kinh nghiệm, bạn có thể lựa chọn vị trí phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình.
Một số vị trí phổ biến trong lĩnh vực ESG gồm:
- ESG Reporting Specialist: Chịu trách nhiệm thu thập dữ liệu, lập báo cáo ESG và đảm bảo doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về công bố thông tin theo quy định.
- Climate & Biodiversity Manager: Phụ trách các chương trình liên quan đến biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học và các sáng kiến giảm tác động đến môi trường.
- QEHS Manager: Quản lý hệ thống tích hợp về chất lượng (Quality), môi trường (Environment), sức khỏe (Health) và an toàn lao động (Safety), giúp doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn vận hành và phát triển bền vững.
Không chỉ các doanh nghiệp sản xuất, ngành tài chính cũng đang gia tăng nhu cầu tuyển dụng nhân sự ESG. Nhiều ngân hàng, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính đã đưa ESG vào quy trình đầu tư nhằm đánh giá rủi ro và tìm kiếm các cơ hội tăng trưởng bền vững.
Các vị trí thường gặp trong lĩnh vực này gồm:
- ESG Analyst: Phân tích hiệu quả ESG của doanh nghiệp, đánh giá rủi ro và hỗ trợ quá trình ra quyết định đầu tư.
- Sustainable Finance Specialist: Phát triển các sản phẩm và giải pháp tài chính gắn với tiêu chí ESG hoặc đầu tư bền vững.
Trong khi đó, các công ty tư vấn lại mang đến môi trường làm việc đa dạng hơn khi nhân sự có cơ hội đồng hành cùng nhiều khách hàng thuộc các ngành khác nhau. Công việc thường tập trung vào:
- Tư vấn chiến lược ESG.
- Xây dựng lộ trình phát triển bền vững.
- Hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định mới.
- Tư vấn quản trị doanh nghiệp và quản lý rủi ro liên quan đến ESG.
Ở các doanh nghiệp sản xuất và công nghệ, ESG ngày càng được tích hợp vào hoạt động vận hành. Nhiều công ty đã thành lập đội ngũ chuyên trách để:
- Quản lý phát thải trong chuỗi cung ứng.
- Triển khai mô hình kinh tế tuần hoàn.
- Thực hiện các sáng kiến giảm phát thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả.
- Theo dõi các mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp.
Lộ trình phát triển nghề nghiệp
Đối với người mới bắt đầu, con đường phát triển trong ESG thường diễn ra theo lộ trình sau:
- ESG Analyst / ESG Reporting Coordinator: Tích lũy kiến thức và kinh nghiệm về dữ liệu, báo cáo và tuân thủ ESG.
- ESG Manager / Sustainability Manager (sau khoảng 5–7 năm): Quản lý dự án, xây dựng chiến lược và điều phối các chương trình ESG trong doanh nghiệp.
- Global Sustainability Director / Chief Sustainability Officer (CSO): Lãnh đạo chiến lược phát triển bền vững ở cấp doanh nghiệp hoặc tập đoàn.
Ở cấp độ lãnh đạo, Chief Sustainability Officer (CSO) không còn chỉ phụ trách các chương trình phát triển bền vững như trước đây. Vai trò này ngày càng gắn chặt với hoạt động kinh doanh, từ xây dựng chiến lược, quản trị rủi ro đến chịu trách nhiệm về các chỉ số ESG ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và giá trị doanh nghiệp. Điều đó cũng cho thấy ESG đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong chiến lược điều hành của các tập đoàn lớn.
5. Tận dụng làn sóng phát triển của ngành ESG
Đây là thời điểm thuận lợi để theo đuổi sự nghiệp trở thành chuyên viên ESG khi nhu cầu tuyển dụng đang tăng mạnh trên toàn cầu. Động lực lớn nhất đến từ các quy định mới về công bố thông tin phát triển bền vững, buộc doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho đội ngũ nhân sự và hệ thống quản lý ESG.
Tại châu Âu, Chỉ thị Báo cáo Phát triển Bền vững Doanh nghiệp (CSRD) đã mở rộng phạm vi các doanh nghiệp phải công bố thông tin ESG. Trong khi đó, tại Mỹ, Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) cũng đang thúc đẩy các yêu cầu minh bạch liên quan đến khí hậu và phát triển bền vững. Những thay đổi này khiến ESG không còn là một hoạt động mang tính tự nguyện mà dần trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhiều doanh nghiệp.
Đối với các tập đoàn đa quốc gia, việc tuân thủ đồng thời nhiều quy định ở các quốc gia khác nhau đồng nghĩa với nhu cầu tuyển dụng nhân sự ESG ngày càng lớn. Vì vậy, những người thường xuyên cập nhật các tiêu chuẩn báo cáo và quy định mới sẽ có lợi thế rõ rệt trên thị trường lao động.
Bên cạnh yếu tố pháp lý, sự phát triển của ESG còn được thúc đẩy bởi xu hướng mở rộng hoạt động tại nhiều khu vực trên thế giới. Những thành phố như Mumbai, Bengaluru và Delhi đang nổi lên như các trung tâm tuyển dụng ESG của châu Á khi nhiều tập đoàn quốc tế đặt trụ sở và mở rộng đội ngũ phát triển bền vững tại đây. Đồng thời, nhiều lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, xe điện hay dệt may bền vững cũng tạo ra hàng loạt cơ hội việc làm với những yêu cầu chuyên môn ngày càng đa dạng.
Trong bối cảnh đó, việc chọn một lĩnh vực để phát triển chuyên sâu sẽ giúp bạn tạo lợi thế cạnh tranh. Thay vì chỉ có kiến thức tổng quát về ESG, bạn có thể tập trung vào một hướng cụ thể như kiểm kê khí nhà kính, thẩm định nhân quyền trong chuỗi cung ứng, tài chính bền vững hoặc báo cáo ESG. Khi trở thành chuyên gia ở một mảng nhất định, cơ hội phát triển nghề nghiệp và mức thu nhập cũng sẽ cao hơn.
6. Chuẩn bị cho một lĩnh vực luôn thay đổi
Làm việc trong ESG đồng nghĩa với việc bạn phải không ngừng học hỏi. Các tiêu chuẩn, quy định và phương pháp triển khai liên tục được cập nhật, vì vậy những kiến thức đúng ở thời điểm hiện tại có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm.
Đây là lĩnh vực phù hợp với những người thích học hỏi và sẵn sàng thích nghi với sự thay đổi. Tuy nhiên, nếu bạn tìm kiếm một công việc có quy trình cố định và ít biến động, ESG có thể sẽ là một thử thách không nhỏ. Theo Journal of Accountancy, xây dựng sự nghiệp trong ESG đồng nghĩa với việc cam kết học tập lâu dài, chứ không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành một vài chứng chỉ chuyên môn.
Bên cạnh cơ hội phát triển, ESG cũng mang đến một giá trị mà không phải ngành nghề nào cũng có: được tạo ra những tác động tích cực cho xã hội và môi trường thông qua công việc hằng ngày. Nhiều người lựa chọn gắn bó với lĩnh vực này vì họ cảm thấy công việc của mình không chỉ tạo ra giá trị cho doanh nghiệp mà còn góp phần giải quyết các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, sử dụng tài nguyên hiệu quả hay phát triển chuỗi cung ứng bền vững.
Tất nhiên, đây cũng là một ngành có tính cạnh tranh cao. Trước đây, mức lương ở nhiều vị trí ESG chưa thực sự hấp dẫn so với các vai trò quản lý truyền thống. Tuy nhiên, điều này đang dần thay đổi khi các doanh nghiệp ngày càng nhận thấy vai trò quan trọng của ESG trong chiến lược phát triển. Nhu cầu nhân lực chất lượng cao tăng lên cũng kéo theo mức đãi ngộ dành cho các vị trí cấp cao, đặc biệt là Chief Sustainability Officer (CSO), ngày càng tiệm cận với các vị trí lãnh đạo cấp C khác.
Một đặc điểm khác của công việc ESG là tính đa dạng. Trong cùng một tuần làm việc, bạn có thể tham gia phân tích dữ liệu phát thải, trao đổi với nhà cung cấp về chuỗi cung ứng, làm việc với bộ phận tài chính để đánh giá rủi ro, rồi tiếp tục phối hợp với ban lãnh đạo để xây dựng chiến lược phát triển bền vững.
Chính sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng phân tích và khả năng phối hợp với nhiều phòng ban khiến ESG trở thành lựa chọn hấp dẫn đối với những người yêu thích công việc nhiều thử thách và không muốn bị giới hạn trong một phạm vi chuyên môn cố định.
7. Những bước tiếp theo để bắt đầu sự nghiệp ESG
Nếu muốn theo đuổi ESG, điều đầu tiên bạn nên làm là trang bị kiến thức nền tảng thông qua các khóa học hoặc chương trình đào tạo phù hợp với định hướng nghề nghiệp của mình. Việc hiểu rõ các khái niệm cốt lõi, tiêu chuẩn báo cáo và quy định liên quan sẽ giúp bạn có nền tảng vững chắc trước khi bước vào thị trường lao động.
Tuy nhiên, kiến thức thôi là chưa đủ. Hãy tìm cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tế, dù là thông qua thực tập, các hoạt động tình nguyện hay tham gia các dự án phát triển bền vững tại chính doanh nghiệp nơi bạn đang làm việc. Những trải nghiệm này sẽ giúp bạn hiểu cách ESG được triển khai trong thực tế và tạo lợi thế khi ứng tuyển.
Song song với đó, hãy chủ động xây dựng mạng lưới quan hệ trong ngành. Kết nối với những người đang làm ESG, tham gia các sự kiện chuyên môn hoặc tìm một người cố vấn (mentor) có kinh nghiệm sẽ giúp bạn học hỏi nhanh hơn và tiếp cận nhiều cơ hội nghề nghiệp mà các kênh tuyển dụng thông thường không có.
Khi chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển, đừng chỉ liệt kê kinh nghiệm làm việc. Hãy nhấn mạnh những kỹ năng có thể chuyển đổi sang ESG như quản lý dự án, phân tích dữ liệu, quản trị rủi ro, làm việc với các bên liên quan hay các chứng chỉ và khóa học chuyên ngành mà bạn đã hoàn thành. Một CV được “cá nhân hóa” cho vị trí ESG sẽ tạo ấn tượng tốt hơn nhiều so với một bản CV chung chung.
Bên cạnh đó, bạn cũng nên lựa chọn một hướng chuyên môn phù hợp với nền tảng của mình. Chẳng hạn:
- Nếu có nền tảng về tài chính, bạn có thể theo đuổi tài chính bền vững (Sustainable Finance) hoặc đầu tư ESG.
- Nếu xuất thân từ kỹ thuật hoặc sản xuất, các lĩnh vực như kiểm kê khí nhà kính, đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment – LCA) hay quản lý phát thải sẽ là lựa chọn phù hợp.
- Nếu có kinh nghiệm về chuỗi cung ứng, bạn có thể phát triển theo hướng mua sắm bền vững hoặc quản lý chuỗi cung ứng có trách nhiệm.
Dù lựa chọn hướng đi nào, hãy duy trì thói quen cập nhật các quy định, tiêu chuẩn và xu hướng mới trong ESG. Đây là lĩnh vực thay đổi rất nhanh, và việc liên tục học hỏi sẽ giúp bạn duy trì lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Khi đã sẵn sàng, hãy chủ động tìm kiếm cơ hội tại các tập đoàn đa quốc gia, công ty tư vấn hoặc các tổ chức tài chính đang xây dựng và mở rộng đội ngũ ESG. Đồng thời, đừng bỏ qua những nền tảng tuyển dụng chuyên về phát triển bền vững, nơi thường xuyên cập nhật các vị trí phù hợp với từng cấp độ kinh nghiệm.
Không có con đường tắt để xây dựng sự nghiệp ESG, nhưng bạn hoàn toàn có thể rút ngắn hành trình bằng cách học đúng kiến thức, tích lũy kinh nghiệm thực tế, mở rộng mạng lưới quan hệ và lựa chọn một lĩnh vực chuyên môn để phát triển. Khi kết hợp được chuyên môn, tư duy kinh doanh và tinh thần học hỏi liên tục, bạn sẽ có nhiều cơ hội phát triển trong một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng nhất hiện nay.
→ Có thể bạn quan tâm: Lợi ích khi học các khóa đào tạo về ESG là gì? Ai nên học? Học ESG ở đâu?