ESG Manager là người phụ trách xây dựng và triển khai các chiến lược Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG), giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Để đảm nhận vị trí này tại các doanh nghiệp lớn và tập đoàn đa quốc gia, ứng viên không chỉ cần kiến thức chuyên môn về ESG mà còn phải thành thạo báo cáo, kế toán carbon, Net Zero và kỹ năng quản lý dự án.
Vậy ESG Manager làm gì và cần đáp ứng những yêu cầu nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Tiêu chuẩn ESG là gì?
Tiêu chuẩn ESG (Environmental, Social, and Governance) là bộ tiêu chí đánh giá mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp dựa trên ba trụ cột chính:
- Môi trường (Environmental): Đánh giá cách doanh nghiệp quản lý các tác động đến môi trường, bao gồm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng, quản lý chất thải, bảo tồn tài nguyên và ứng phó với biến đổi khí hậu.
- Xã hội (Social): Đánh giá trách nhiệm của doanh nghiệp đối với người lao động, khách hàng và cộng đồng thông qua các yếu tố như điều kiện làm việc, quyền con người, an toàn lao động, đa dạng và hòa nhập, cũng như các hoạt động vì cộng đồng.
- Quản trị doanh nghiệp (Governance): Đánh giá mức độ minh bạch, đạo đức kinh doanh và hiệu quả trong quản trị, bao gồm cơ cấu hội đồng quản trị, kiểm soát rủi ro, phòng chống tham nhũng, tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi của cổ đông.
Thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận, ESG giúp doanh nghiệp cân bằng giữa hiệu quả kinh doanh với trách nhiệm đối với môi trường, xã hội và các bên liên quan, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn.
ESG manager là gì?
ESG Manager (Quản lý ESG) là người chịu trách nhiệm xây dựng, triển khai và giám sát các chiến lược Môi trường (Environmental), Xã hội (Social) và Quản trị doanh nghiệp (Governance) nhằm giúp doanh nghiệp phát triển bền vững. Một Quản lý ESG nằm ở giao điểm giữa chiến lược, dữ liệu và quản lý các bên liên quan.
Vị trí này chịu trách nhiệm xây dựng lộ trình phát triển bền vững, theo dõi các chỉ số hiệu suất, đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý và truyền đạt tiến độ thực hiện đến nhà đầu tư, nhân viên và khách hàng. Khác với các chuyên gia tư vấn chỉ đưa ra lời khuyên từ bên ngoài, ESG Manager trực tiếp làm việc trong doanh nghiệp để thúc đẩy những thay đổi trong hoạt động vận hành.
Yêu cầu của các doanh nghiệp lớn/công ty đa quốc gia về vai trò của ESG Manager
Công việc hằng ngày của một ESG Manager rất đa dạng, từ tính toán lượng phát thải trên toàn bộ chuỗi cung ứng đến chuẩn bị các bài thuyết trình cho Hội đồng quản trị về rủi ro khí hậu. Bạn sẽ phối hợp với các bộ phận tài chính, vận hành, pháp chế và nhân sự để tích hợp các mục tiêu phát triển bền vững vào quy trình kinh doanh cốt lõi. Theo các nghiên cứu về thị trường lao động, hầu hết nhà tuyển dụng đều kỳ vọng ứng viên có khả năng quản lý các nhóm liên chức năng, đồng thời duy trì kiến thức chuyên sâu về các tiêu chuẩn báo cáo ESG.
Để hiểu rõ hơn về các nhiệm vụ hằng ngày cũng như lộ trình thăng tiến của vị trí này, bạn có thể tham khảo hướng dẫn chi tiết về vai trò của chuyên gia ESG
Thành thạo kế toán carbon
Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của ESG Manager là kế toán khí nhà kính. Đây là quá trình đo lường, tính toán và báo cáo lượng khí nhà kính mà doanh nghiệp phát thải trong quá trình hoạt động. Mặc dù doanh nghiệp có thể thuê đơn vị tư vấn hỗ trợ, các chuyên gia ESG vẫn phải hiểu rõ phương pháp tính toán để giải thích số liệu, kiểm tra độ chính xác và đảm bảo dữ liệu đáng tin cậy trước ban lãnh đạo cũng như các bên liên quan.
Trước hết, quản lý ESG cần nắm vững cách phân loại và báo cáo phát thải theo GHG Protocol. Tối thiểu, doanh nghiệp phải thống kê và báo cáo riêng hai nhóm phát thải:
- Scope 1: Phát thải trực tiếp từ các nguồn do doanh nghiệp sở hữu hoặc kiểm soát, chẳng hạn như khí thải từ nhà máy, lò hơi hoặc phương tiện vận chuyển của công ty.
- Scope 2: Phát thải gián tiếp phát sinh từ việc sử dụng điện, hơi nước hoặc năng lượng mua từ bên ngoài.
Để thực hiện chính xác, các Quản lý ESG cần xác định rõ nguồn phát thải nào thuộc phạm vi kiểm soát của doanh nghiệp và nguồn nào không thuộc trách nhiệm báo cáo.
Ngoài ra, ESG Manager cũng cần hiểu về 6 loại khí nhà kính chính, gồm CO₂, CH₄, N₂O, HFCs, PFCs và SF₆. Khi lập báo cáo, lượng phát thải của từng loại khí phải được thống kê riêng và quy đổi về đơn vị chung là tấn CO₂ tương đương (tCO₂e) để thuận tiện cho việc so sánh và đánh giá.
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp còn phát sinh phát thải carbon sinh học (Biogenic Carbon Emissions), chẳng hạn từ việc sử dụng sinh khối hoặc nhiên liệu sinh học. Loại phát thải này phải được theo dõi và báo cáo riêng theo quy định của GHG Protocol, thay vì gộp chung với tổng lượng phát thải của Scope 1 hoặc Scope 2.
*GHG Protocol (Greenhouse Gas Protocol) là bộ tiêu chuẩn quốc tế được sử dụng để đo lường, hạch toán và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính của doanh nghiệp và tổ chức. Đây là khuôn khổ phổ biến nhất trên thế giới, giúp doanh nghiệp tính toán phát thải theo các nhóm Scope 1, Scope 2 và Scope 3, đồng thời hỗ trợ xây dựng chiến lược giảm phát thải và đạt mục tiêu Net Zero.
Phác thảo mục tiêu Net Zero dựa trên cơ sở khoa học
Net Zero (phát thải ròng bằng 0) là trạng thái mà lượng khí nhà kính phát thải được cân bằng với lượng khí nhà kính được loại bỏ hoặc bù đắp, giúp tổng lượng phát thải ròng bằng 0. Để đạt được Net Zero, doanh nghiệp phải ưu tiên giảm phát thải trước, sau đó mới bù đắp phần phát thải còn lại.
Hiện nay, ngày càng nhiều doanh nghiệp đặt mục tiêu Net Zero nhằm góp phần hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5°C. Vì vậy, việc xây dựng và quản lý lộ trình đạt Net Zero đã trở thành một trong những kỹ năng quan trọng của một Quản lý ESG..
Một kế hoạch Net Zero hoàn chỉnh cần bao gồm ba thành phần:
- Cam kết Net Zero của doanh nghiệp.
- Mục tiêu ngắn hạn trong khoảng 5–10 năm để từng bước giảm phát thải.
- Mục tiêu dài hạn nhằm đạt mức phát thải ròng bằng 0.
Để đạt được Net Zero, hầu hết doanh nghiệp phải cắt giảm ít nhất 90% lượng khí nhà kính trên toàn bộ chuỗi giá trị. Phần phát thải còn lại mới được phép bù đắp bằng tín chỉ carbon (Carbon Credits). Điều này có nghĩa là doanh nghiệp không thể chỉ mua tín chỉ carbon để thay thế cho việc giảm phát thải thực tế, mà trước hết phải ưu tiên các giải pháp giảm phát thải ngay trong hoạt động sản xuất và kinh doanh.
Ngoài ra, ESG Manager hoặc chuyên gia ESG cũng cần biết cách lựa chọn năm cơ sở (Base Year) để làm mốc so sánh lượng phát thải qua các năm. Đồng thời, họ phải xây dựng quy trình cập nhật và tính toán lại dữ liệu phát thải khi doanh nghiệp có những thay đổi lớn như mua lại, sáp nhập hoặc thoái vốn, nhằm đảm bảo các báo cáo ESG luôn chính xác và nhất quán.
Đánh giá vòng đời sản phẩm (Product Life Cycle Assessments)
Ngoài việc theo dõi lượng phát thải của toàn doanh nghiệp, Quản lý ESG còn phải đánh giá tác động môi trường của từng sản phẩm trong suốt vòng đời của chúng, từ khâu nguyên liệu, sản xuất, vận chuyển, sử dụng đến khi thải bỏ. Để thực hiện công việc này, ESG Manager cần nắm vững các tiêu chuẩn như GHG Protocol Product Standard và ISO 14040/14044.
Trong quá trình đánh giá, ESG Manager phải xác định đơn vị chức năng của sản phẩm và dòng tham chiếu (Reference Flow) để đảm bảo lượng phát thải được tính toán chính xác và có thể so sánh giữa các sản phẩm hoặc quy trình khác nhau.
Bên cạnh đó, chất lượng dữ liệu cũng đóng vai trò rất quan trọng. ESG Manager cần đánh giá dữ liệu do nhà cung cấp cung cấp dựa trên 5 tiêu chí:
- Mức độ phù hợp về công nghệ.
- Mức độ phù hợp về địa lý.
- Mức độ cập nhật theo thời gian.
- Tính đầy đủ của dữ liệu.
- Độ tin cậy của dữ liệu.
Việc đánh giá chính xác các dữ liệu này giúp chuyên viên ESG xác định được những công đoạn hoặc hoạt động phát thải nhiều nhất trong chuỗi giá trị. Từ đó, doanh nghiệp có thể ưu tiên triển khai các giải pháp giảm phát thải và phối hợp với nhà cung cấp để nâng cao hiệu quả môi trường của sản phẩm.
Làm thế nào trở thành ESG Manager?
Nhu cầu tuyển dụng chuyên gia và quản lý ESG đang tăng nhanh khi ngày càng nhiều doanh nghiệp coi phát triển bền vững là một phần trong chiến lược kinh doanh. Tuy nhiên, để đảm nhận vị trí này, bạn không chỉ cần hiểu về ESG mà còn phải có kiến thức chuyên môn, kỹ năng quản lý và kinh nghiệm thực tế. Dưới đây là lộ trình giúp bạn từng bước trở thành một ESG Manager.
1. Xây dựng nền tảng kiến thức phù hợp
Bước đầu tiên là trang bị kiến thức về môi trường, phát triển bền vững và quản trị doanh nghiệp. Bạn có thể theo học các ngành như Khoa học môi trường, Quản trị kinh doanh, Tài chính, Kỹ thuật, Luật hoặc chính sách công. Đối với các vị trí quản lý cấp cao, nhiều doanh nghiệp ưu tiên ứng viên có bằng Thạc sĩ hoặc MBA với định hướng phát triển bền vững.
Ngoài ra, ở Việt Nam hiện tại vẫn có những đơn chức Đào tạo ESG uy tín với chương trình quốc tế được cập nhật liên tục. Đây cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc nếu muốn phát triển lâu dài trong mảng này. Tuỳ vào mục tiêu của mình, bạn có thể lựa chọn các khóa học ngắn hạn hoặc chương trình dài hạn để bổ sung chuyên môn về ESG.
Có thể bạn quan tâm:
2. Nắm vững các kiến thức chuyên môn về ESG
Đây là yếu tố quan trọng nhất để trở thành ESG Manager. Bạn cần hiểu cách doanh nghiệp đo lường, quản lý và báo cáo các chỉ số ESG.
Một số kiến thức quan trọng gồm:
- Kế toán carbon (Carbon Accounting): Biết cách tính toán và báo cáo lượng phát thải khí nhà kính theo GHG Protocol.
- Net Zero: Hiểu cách xây dựng lộ trình giảm phát thải và thiết lập mục tiêu phát thải ròng bằng 0 theo tiêu chuẩn SBTi.
- Đánh giá vòng đời sản phẩm (Life Cycle Assessment): Phân tích tác động môi trường của sản phẩm từ khâu nguyên liệu đến khi thải bỏ.
- Báo cáo ESG: Thành thạo các tiêu chuẩn phổ biến như GRI, SASB, TCFD, CDP và CSRD.
Việc hiểu các tiêu chuẩn này sẽ giúp bạn xây dựng chiến lược ESG và đảm bảo doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu của nhà đầu tư cũng như cơ quan quản lý.
3. Bổ sung các Chứng chỉ ESG
Bên cạnh bằng cấp, việc học ESG và bổ sung các chứng chỉ chuyên môn sẽ giúp hồ sơ của bạn nổi bật hơn và tăng cơ hội thăng tiến.
Một số chứng chỉ ESG phổ biến gồm:
- Certified ESG Professional.
- GRI Standards Certification.
- CFA Sustainable Investing Certificate.
- CSR-P Certification.
Không phải doanh nghiệp nào cũng yêu cầu chứng chỉ ESG, nhưng đây là lợi thế lớn khi ứng tuyển vào các tập đoàn hoặc công ty đa quốc gia.
→ Có thể bạn quan tâm: Vai trò của chứng chỉ ESG trong lĩnh vực quản trị rủi ro
4. Tích lũy kinh nghiệm thực tế để trở thành chuyên gia ESG
ESG là lĩnh vực có tính ứng dụng cao, vì vậy kinh nghiệm thực tế đóng vai trò quan trọng không kém kiến thức chuyên môn. Nếu mới bắt đầu, bạn nên ứng tuyển vào các vị trí như ESG Analyst, Sustainability Officer, CSR Executive hoặc Environmental Specialist. Đây là những công việc giúp bạn làm quen với việc thu thập và phân tích dữ liệu ESG, lập báo cáo, phối hợp với các bên liên quan và triển khai các sáng kiến phát triển bền vững trong doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, bạn cũng nên tích cực tham gia các dự án về phát triển bền vững, kiểm toán năng lượng, giảm phát thải carbon hoặc các hoạt động trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR). Những trải nghiệm này sẽ giúp bạn tích lũy kỹ năng thực tiễn, hiểu rõ cách doanh nghiệp triển khai ESG và tạo nền tảng vững chắc để phát triển lên vị trí ESG Manager.
5. Phát triển kỹ năng quản lý và giao tiếp
Bên cạnh kiến thức chuyên môn, các trưởng phòng ESG còn phải phối hợp với nhiều phòng ban như tài chính, nhân sự, vận hành và pháp chế để triển khai các chiến lược phát triển bền vững. Vì vậy, vị trí này đòi hỏi nhiều kỹ năng mềm và kỹ năng quản lý, bao gồm quản lý dự án, phân tích và xử lý dữ liệu, lập báo cáo, thuyết trình, giao tiếp với các bên liên quan và làm việc liên phòng ban. Việc thành thạo những kỹ năng này sẽ giúp ESG Manager kết nối các bộ phận, triển khai hiệu quả các chương trình ESG và đưa các mục tiêu phát triển bền vững vào hoạt động kinh doanh hằng ngày của doanh nghiệp.
6. Luôn cập nhật các quy định và xu hướng ESG
Lĩnh vực ESG luôn thay đổi cùng với sự ra đời của các tiêu chuẩn và quy định mới. Vì vậy, Quản lý ESG cần liên tục cập nhật kiến thức về các khung báo cáo như GRI, SASB, TCFD, CSRD, cũng như các quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính, kế toán carbon và mục tiêu Net Zero.
Việc theo dõi những thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ các yêu cầu pháp lý mà còn nâng cao chất lượng báo cáo và đáp ứng kỳ vọng của nhà đầu tư cũng như các bên liên quan. Để duy trì kiến thức chuyên môn, bạn nên tham gia các khóa đào tạo, hội thảo, chương trình chứng chỉ hoặc các cộng đồng chuyên về ESG để cập nhật những xu hướng và thông lệ mới nhất.
7. Thành thạo các công cụ và phần mềm ESG
Nhiều doanh nghiệp hiện sử dụng các nền tảng quản lý ESG để thu thập dữ liệu và lập báo cáo. Việc làm quen với các phần mềm như Persefoni, Watershed hoặc Microsoft Sustainability Manager sẽ giúp bạn nâng cao năng lực chuyên môn và tăng khả năng cạnh tranh khi ứng tuyển.
Để trở thành quản lý hoặc chuyên gia ESG, bạn cần kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, bằng cấp, chứng chỉ, kinh nghiệm thực tế và kỹ năng quản lý. Đây không phải là vị trí có thể đạt được trong thời gian ngắn, nhưng nếu bắt đầu từ các vai trò như ESG Analyst hoặc Sustainability Officer, đồng thời không ngừng học hỏi các tiêu chuẩn và quy định mới, bạn sẽ có nền tảng vững chắc để phát triển lên vị trí Quản lý ESG trong tương lai.
Lộ trình nghề nghiệp và mức thu nhập
Nhu cầu tuyển dụng ESG ngày càng tăng khiến mức thu nhập của nghề này cũng rất hấp dẫn. Tại Pháp, trưởnh phòng ESG mới vào nghề có mức lương khoảng 45.000 euro/năm, tăng lên khoảng 65.000 euro/năm ở cấp trung và 80.000 euro/năm hoặc cao hơn đối với các vị trí quản lý cấp cao. Tại Hoa Kỳ, mức lương cũng tương tự, với khoảng 95.000 USD/năm ở cấp trung và trên 120.000 USD/năm đối với các vị trí cấp cao.
Mức lương có thể khác nhau tùy thuộc vào quốc gia, ngành nghề và quy mô doanh nghiệp. Các công ty trong lĩnh vực tài chính và công nghệ thường trả lương cao hơn, trong khi các doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ mang đến nhiều cơ hội tham gia trực tiếp vào các dự án giảm phát thải và phát triển bền vững.
Bên cạnh vị trí ESG Manager truyền thống, thị trường lao động còn xuất hiện nhiều vai trò chuyên môn khác như:
- ESG Data Analyst (Chuyên viên phân tích dữ liệu ESG).
- Carbon Accounting Specialist (Chuyên gia kế toán carbon).
- Sustainable Supply Chain Manager (Quản lý chuỗi cung ứng bền vững).
Do nguồn nhân lực chất lượng cao còn hạn chế, các vị trí này thường có mức thu nhập cạnh tranh hơn mặt bằng chung.
ESG không còn chỉ là một xu hướng mang tính thời điểm mà đã trở thành nền tảng quan trọng trong chiến lược phát triển bền vững của doanh nghiệp hiện đại. Việc áp dụng các tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, thu hút nhà đầu tư mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh dài hạn trong bối cảnh thị trường toàn cầu ngày càng khắt khe về trách nhiệm bền vững.
Trong tương lai, ESG sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm trong mọi hoạt động kinh doanh, đồng thời mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp mới, đặc biệt là các vị trí chuyên môn như ESG Manager, chuyên gia carbon hay phân tích dữ liệu bền vững. Vì vậy, việc chủ động tìm hiểu, phát triển kỹ năng và học ESG ngay từ hôm nay chính là bước đi cần thiết để thích ứng với sự chuyển dịch của nền kinh tế xanh.
→ Có thể bạn quan tâm: Học esg ở đâu tốt tại Việt Nam?